PHẢI LÀM GÌ KHI CÔNG TY KHÔNG TRẢ LƯƠNG THEO NHƯ THOẢ THUẬN?

Tranh chấp tiền lương là một trong những vấn đề phổ biến và phức tạp nhất trong quan hệ lao động hiện nay. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, mà còn gây thiệt hại về uy tín và tài chính cho doanh nghiệp nếu xử lý sai quy định. Bài viết dưới đây sẽ giúp người lao động và người sử dụng lao động hiểu rõ quyền – nghĩa vụ của mình, cũng như cách thức xử lý khi phát sinh tranh chấp.

1. Tiền lương là gì?

Căn cứ Điều 90 Bộ luật Lao động 2019 quy định:

“Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.”

2. Các loại tranh chấp tiền lương thường gặp

Trong thực tế, tranh chấp tiền lương là một trong những dạng tranh chấp lao động phổ biến nhất hiện nay. Dưới đây là những loại tranh chấp tiền lương thường gặp, được tổng hợp theo quy định của Bộ luật Lao động 2019 và thực tiễn giải quyết tại các doanh nghiệp Việt Nam.

2.1. Tranh chấp do chậm hoặc không trả lương đúng hạn

Đây là dạng tranh chấp phổ biến nhất, thường xảy ra khi người sử dụng lao động chậm trả lương nhiều tháng liền, hoặc cố tình nợ lương không có lý do chính đáng.

Theo Điều 94 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp có nghĩa vụ trả lương đầy đủ, đúng hạn và trực tiếp cho người lao động. Nếu vi phạm, người lao động có quyền:

Yêu cầu trả lãi đối với số tiền chậm trả;
Khiếu nại, khởi kiện để buộc doanh nghiệp thanh toán và bồi thường thiệt hại (nếu có).

2.2. Tranh chấp về tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm

Nhiều doanh nghiệp không thanh toán đúng quy định khi người lao động làm thêm giờ, làm ca đêm hoặc làm vào ngày nghỉ, ngày lễ.
Theo Điều 97 Bộ luật Lao động 2019, mức trả lương làm thêm giờ phải cao hơn bình thường, tối thiểu:

– 150% vào ngày làm việc bình thường,

– 200% vào ngày nghỉ hàng tuần,

– 300% vào ngày lễ, Tết.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp tính sai hoặc cố tình không thanh toán phần chênh lệch, gây thiệt hại cho người lao động. Đây là hành vi vi phạm pháp luật, là căn cứ để người lao động yêu cầu hòa giải hoặc khởi kiện tranh chấp tiền lương.

2.3. Tranh chấp tiền thưởng, phụ cấp và các khoản bổ sung khác

Không ít doanh nghiệp tự ý cắt giảm hoặc không chi trả tiền thưởng, phụ cấp, dù đã ghi nhận trong hợp đồng lao động, quy chế lương thưởng hoặc thỏa ước lao động tập thể.

Theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, nếu các khoản này đã được thỏa thuận, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện. Việc không chi trả hoặc thay đổi đơn phương là vi phạm nghĩa vụ trả lương, người lao động có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp và buộc thanh toán đầy đủ.

2.4. Tranh chấp do khấu trừ lương trái pháp luật

Theo Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp chỉ được khấu trừ lương khi:

Người lao động gây thiệt hại có chứng cứ rõ ràng, và
Mức khấu trừ không vượt quá 30% tiền lương hàng tháng.

Thế nhưng, trong thực tế, nhiều doanh nghiệp lại tự ý trừ lương để “phạt vi phạm nội quy” hoặc “bù lỗi sản phẩm” mà không có căn cứ hợp pháp. Đây là hành vi xâm phạm trực tiếp quyền lợi của người lao động, và là nguyên nhân thường gặp trong các vụ tranh chấp tiền lương.

2.5. Tranh chấp tiền lương khi chấm dứt hợp đồng lao động

Đây là dạng tranh chấp phức tạp và khá phổ biến, thường xảy ra khi người lao động đã nghỉ việc nhưng doanh nghiệp không thanh toán đầy đủ các khoản còn nợ, bao gồm:

Tiền lương của những ngày đã làm việc;
Tiền lương cho ngày phép năm chưa nghỉ;
Trợ cấp thôi việc, nếu đủ điều kiện hưởng;
Và các khoản phụ cấp, thưởng, hoa hồng (nếu có thỏa thuận).

Theo Điều 48 và Điều 113 Bộ luật Lao động 2019, khi hợp đồng lao động chấm dứt, doanh nghiệp bắt buộc phải thanh toán toàn bộ các khoản tiền liên quan trong vòng 14 ngày làm việc, trừ một số trường hợp đặc biệt (như thiên tai, dịch bệnh, thay đổi cơ cấu tổ chức…).

3. Người lao động cần làm gì khi công ty không trả tiền lương?

Căn cứ Điều 15 Nghị định số 24/2018/NĐ CP quy định thẩm quyền giải quyết khiếu nại về lao động, an toàn, vệ sinh lao động. Cụ thể, người lao động có thể khiếu nại lên các cơ quan khi không được công ty trả tiền lương:

Khiếu nại lần đầu thì người lao động gửi đơn khiếu nại đến công ty để giải quyết. Trường hợp công ty không giải quyết hoặc có giải quyết những người lao động không đồng ý với cách giải quyết đó thì có thể gửi đơn khiếu nại đến Thanh tra Sở Lao động- Thương binh và xã hội.
Chánh Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, nơi người sử dụng lao động đặt trụ sở chính có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với khiếu nại về lao động.

Như vậy, khi công ty không trả lương theo quy định thì người lao động có thể gửi đơn khiếu nại đến thanh tra lao động thuộc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh.

Vì vấn đề công ty không trả tiền lương cho người lao động là vấn đề vi phạm pháp luật và nảy dung ra tranh chấp giữa người lao động và người sử dụng lao động. Nên ngoài phương thức khiếu nại, căn cứ theo Điều 187 Bộ luật Lao động 2019 quy định về thẩm quyền giải quyết tranh cấp lao động cá nhân như sau:

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân

Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân bao gồm:

1. Hòa giải viên lao động;

2. Hội đồng trọng tài lao động;

3. Tòa án nhân dân.

Như vậy, trong trường hợp doanh nghiệp không trả lương đúng thỏa thuận hoặc vi phạm quy định pháp luật, người lao động hoàn toàn có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền can thiệp.
Cụ thể, người lao động có thể gửi yêu cầu hòa giải đến Hòa giải viên lao động, Hội đồng trọng tài lao động, hoặc khởi kiện tại Tòa án để được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

4. Xử phạt hành vi không trả tiền lương của công ty

Khi hợp đồng lao động chấm dứt, doanh nghiệp có trách nhiệm thanh toán đầy đủ tiền lương, phụ cấp, và các quyền lợi khác cho người lao động trong thời hạn tối đa 14 ngày làm việc, trừ một số trường hợp đặc biệt. Nếu công ty chậm trả hoặc không thanh toán tiền lương sau thời hạn nêu trên, hành vi này sẽ bị xử lý vi phạm hành chính theo Khoản 2 Điều 12 và Khoản 1 Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Lưu ý: Mức phạt dưới đây áp dụng cho người sử dụng lao động là cá nhân; đối với doanh nghiệp (tổ chức) thì mức phạt sẽ gấp đôi.

Mức phạt cụ thể:

Số lượng người lao động bị vi phạm	Mức phạt đối với cá nhân	Mức phạt đối với doanh nghiệp
Từ 01 đến 10 người lao động	2.000.000 – 4.000.000 đồng	4.000.000 – 8.000.000 đồng
Từ 11 đến 50 người lao động	4.000.000 – 10.000.000 đồng	8.000.000 – 20.000.000 đồng
Từ 51 đến 100 người lao động	10.000.000 – 20.000.000 đồng	20.000.000 – 40.000.000 đồng
Từ 101 đến 300 người lao động	20.000.000 – 30.000.000 đồng	40.000.000 – 60.000.000 đồng
Từ 301 người lao động trở lên	30.000.000 – 40.000.000 đồng	60.000.000 – 80.000.000 đồng

Biện pháp khắc phục hậu quả:

Ngoài hình thức phạt tiền, doanh nghiệp vi phạm còn bị buộc thực hiện các nghĩa vụ sau:

Trả đủ tiền lương còn nợ cho người lao động theo đúng quy định;
Thanh toán khoản tiền lãi tương ứng với số tiền chậm trả, được tính theo lãi suất tối đa áp dụng cho tiền gửi không kỳ hạn do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm trả lương.

5. Thủ tục khởi kiện đối với công ty không trả lương cho người lao động?

Căn cứ theo Điều 187 Bộ luật Lao động 2019 quy định về thẩm quyền giải quyết tranh cấp lao động cá nhân như sau:

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân

Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân bao gồm:

1. Hòa giải viên lao động;

2. Hội đồng trọng tài lao động;

3. Tòa án nhân dân.

Theo đó, khi công ty không trả lương theo quy định pháp luật, người lao động có thể yêu cầu hòa giải viên lao động, Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án nhân dân giải quyết.

Sau đây là một số cách giải quyết khi công ty không trả lương cho người lao động:

*Cách 1: Thông qua Hòa giải viên lao động:

Căn cứ theo Điều 188 Bộ luật Lao động 2019 quy định về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân của hòa giải viên lao động thì trình tự giải quyết sẽ như sau:

– Bước 1: Người lao động gửi yêu cầu đến hòa giải viên lao động;

– Bước 2: Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu giải quyết tranh chấp từ người lao động, hòa giải viên lao động phải kết thúc việc hòa giải cho các bên tranh chấp.

Trong phiên họp hòa giải, các bên tranh chấp sẽ thỏa thuận với nhau về vấn đề tranh chấp.

Trong trường hợp 02 bên thống nhất được với nhau về các phương án thỏa thuận thì hòa giải viên lao động lập biên bản hòa giải thành và các bên tranh chấp thực hiện theo phương án đã thỏa thuận.

Trường hợp không thống nhất được phương án giải quyết thì hòa giải viên lao động lập biên bản hòa giải không thành và người lao động có thể yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án giải quyết.

*Cách 2: Yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết:

Căn cứ theo Điều 189 Bộ luật Lao động 2019 quy định về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân của Hội đồng trọng tài lao động thì trình tự thủ tục yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động sẽ như sau:

– Bước 1: Gửi yêu cầu giải quyết đến Hội đồng trọng tài lao động (chỉ yêu cầu khi các bên tranh chấp đều đồng ý với hướng giải quyết này)

– Bước 2: Thành lập ban trọng tài lao động trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu giải quyết tranh chấp

– Bước 3: Ban trọng tài lao động phải ra quyết định về việc giải quyết tranh chấp và gửi cho các bên tranh chấp trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày Ban trọng tài lao động được thành lập

Trước khi gửi yêu cầu cho Hội đồng trọng tài lao động giải quyết tranh chấp thì cần phải trải qua thủ tục hòa giải bởi hòa giải viên lao động, trừ một số trường hợp theo quy định pháp luật.

Bân cạnh đó, không thể cùng lúc yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động và Tòa án giải quyết tranh chấp.

* Cách 3: Khởi kiện tại Tòa án

Trường hợp hòa giải thành nhưng các bên không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, hòa giải không thành hoặc hết thời hạn hòa giải theo quy định của pháp luật về lao động mà hòa giải viên lao động không tiến hành hòa giải thì người lao động khởi kiện tại tòa án (Điều 32 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 được sửa đổi bởi điểm a khoản 2 Điều 219 Bộ luật Lao động 2019).

– Bước 1: Người lao động gửi đơn khởi kiện đến Tòa dân sự thuộc Tòa án nhân dân cấp huyện (Điều 35 và Điều 36 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

Trước khi gửi yêu cầu cho Tòa án yêu cầu giải quyết tranh chấp thì cần phải trải qua thủ tục hòa giải bởi hòa giải viên lao động.

– Bước 2: Tòa án thụ lý và tiến hành giải quyết theo thủ tục tố tụng.

6. Khó khăn và rủi ro khi xử lý tranh chấp tiền lương

Việc đòi tiền lương tưởng chừng đơn giản nhưng trên thực tế lại tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Dưới đây là những vấn đề phổ biến mà Công ty Luật Mặt Trời Phương Đông thường gặp khi hỗ trợ khách hàng trong các vụ tranh chấp tiền lương.

– Khó chứng minh doanh nghiệp nợ lương:

Phần lớn người lao động không lưu giữ hợp đồng, bảng lương, sao kê chuyển khoản hoặc email làm việc, dẫn đến khó chứng minh quyền lợi bị xâm phạm.

Trong khi đó, doanh nghiệp nắm toàn bộ hồ sơ, khiến việc khởi kiện trở nên bất lợi.

=> Giải pháp: Chủ động lưu lại hợp đồng lao động, chứng từ thanh toán và trao đổi email – đây là chứng cứ quan trọng khi khởi kiện tranh chấp lao động.

– Hết thời hiệu khởi kiện tranh chấp tiền lương: Theo Điều 190 Bộ luật Lao động 2019, thời hiệu khởi kiện chỉ 01 năm kể từ ngày phát hiện vi phạm. Nếu nộp đơn quá hạn, Tòa án có thể từ chối giải quyết, khiến người lao động mất quyền đòi lương.

=> Giải pháp: Gửi đơn yêu cầu thanh toán hoặc hòa giải bằng văn bản sớm nhất, hoặc nhờ luật sư tư vấn lao động để đảm bảo còn trong thời hiệu khởi kiện.

– Doanh nghiệp cố tình trì hoãn giải quyết: Không ít doanh nghiệp chậm hợp tác, không phản hồi hoặc né tránh hòa giải viên lao động, làm quá trình kéo dài nhiều tháng.

=> Giải pháp: Trong các trường hợp được phép, người lao động có thể bỏ qua bước hòa giải và khởi kiện trực tiếp tại Tòa án theo quy định tại Điều 188 Bộ luật Lao động 2019.

– Tính sai số tiền yêu cầu bồi thường hoặc lương làm thêm: Một lỗi phổ biến là tự tính sai tiền lương, tiền làm thêm giờ, phụ cấp hoặc thưởng chưa chi trả, dẫn đến yêu cầu không phù hợp và bị bác một phần.

=> Giải pháp: Trước khi khởi kiện, nên nhờ luật sư lao động hoặc kế toán độc lập kiểm tra, tính lại chính xác số tiền được yêu cầu.

– Nộp đơn sai thẩm quyền hoặc thiếu hồ sơ: Nhiều người lao động gửi hồ sơ sai Tòa án có thẩm quyền hoặc thiếu biên bản hòa giải, khiến vụ việc bị trả lại hoặc đình chỉ.

=> Giải pháp: Xác định Tòa án nhân dân nơi doanh nghiệp đặt trụ sở hoặc chi nhánh liên quan, và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ khởi kiện tranh chấp tiền lương theo hướng dẫn của luật sư.

– Ảnh hưởng tâm lý và quan hệ lao động sau tranh chấp: Một số người lao động ngại khởi kiện vì sợ mất việc hoặc bị liệt vào danh sách đen, trong khi doanh nghiệp lo ảnh hưởng hình ảnh và nội bộ.

=> Giải pháp: Ưu tiên thương lượng kín hoặc hòa giải qua luật sư trung gian, vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp vừa giữ quan hệ làm việc tích cực.

7. DỊCH VỤ LUẬT SƯ TƯ VẤN VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TIỀN LƯƠNG

🔹 Luật Mặt Trời Phương Đông – Bảo vệ quyền lợi người lao động & doanh nghiệp

Tranh chấp tiền lương là vấn đề nhạy cảm nhưng rất phổ biến tại các doanh nghiệp hiện nay. Việc xử lý không đúng quy trình dễ dẫn đến thiệt hại về kinh tế, uy tín và rủi ro pháp lý. Hiểu rõ điều đó, Luật Mặt Trời Phương Đông cung cấp dịch vụ luật sư chuyên sâu trong lĩnh vực lao động – tiền lương, giúp khách hàng được bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình.

7.1. Dịch vụ dành cho người lao động

✅ Tư vấn pháp lý về tiền lương, phụ cấp, thưởng, làm thêm giờ, trợ cấp thôi việc, chấm dứt hợp đồng.
✅ Soạn thảo và gửi đơn yêu cầu thanh toán lương, đơn khiếu nại đến Thanh tra Lao động hoặc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội.
✅ Đại diện làm việc, hòa giải với doanh nghiệp, cơ quan chức năng để đòi quyền lợi hợp pháp.
✅ Soạn đơn khởi kiện, thu thập chứng cứ và tham gia tố tụng tại Tòa án để bảo vệ quyền lợi người lao động.
✅ Tư vấn chiến lược xử lý kín đáo, giúp người lao động vừa đòi lại tiền lương vừa hạn chế ảnh hưởng đến quan hệ nghề nghiệp.

7.2. Dịch vụ dành cho doanh nghiệp

✅ Tư vấn xây dựng quy chế tiền lương, thưởng, phụ cấp phù hợp quy định pháp luật.
✅ Soạn thảo và rà soát hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể để phòng ngừa rủi ro tranh chấp.
✅ Đại diện doanh nghiệp thương lượng, hòa giải khi có khiếu nại hoặc khởi kiện liên quan đến tiền lương.
✅ Tư vấn và bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp trong các vụ tranh chấp lao động tại Tòa án.

———————————————————————————————————————————————————————————–

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: