Bất cập về thời hạn nghiên cứu hồ sơ và kháng nghị phúc thẩm trong Bộ luật Tố tụng dân sự

Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (BLTTDS) là cơ sở pháp lý quan trọng trong giải quyết các vụ án dân sự. Các quy định về tố tụng có vai trò bảo đảm tính hợp pháp của quá trình xét xử. Trong đó, vai trò của Viện kiểm sát nhân dân được pháp luật quy định rõ ràng.

Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng BLTTDS, một số quy định về thời hạn đã bộc lộ hạn chế. Nhiều Viện kiểm sát nhân dân địa phương đã phản ánh các khó khăn phát sinh. Các địa phương tiêu biểu gồm Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế, Thái Nguyên và Ninh Thuận,…

Những khó khăn này chủ yếu liên quan đến thời hạn nghiên cứu hồ sơ và quyền kháng nghị phúc thẩm.

1. Thời hạn Viện kiểm sát nghiên cứu hồ sơ để tham gia phiên tòa

Theo BLTTDS, Viện kiểm sát có trách nhiệm nghiên cứu hồ sơ vụ án. Việc này nhằm thực hiện chức năng kiểm sát tại phiên tòa. Thời hạn nghiên cứu hồ sơ hiện nay được áp dụng thống nhất.

Trên thực tế, các vụ án dân sự có tính chất rất khác nhau. Một số vụ án có nội dung đơn giản. Ngược lại, nhiều vụ việc có tính chất phức tạp. Các vụ này thường có nhiều đương sự và nhiều tài liệu chứng cứ.

Nội dung bất cập đã được ghi nhận tại Công văn số 1120/VKSTC-V14 ngày 28/3/2023. Văn bản do Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành. Qua tổng kết thi hành BLTTDS năm 2015, cơ quan này đưa ra nhận định cụ thể.

Theo đó, thời hạn nghiên cứu hồ sơ 15 ngày cho mọi vụ án là chưa hợp lý. Quy định này gây khó khăn với các vụ án phức tạp. Kiểm sát viên gặp áp lực lớn khi nghiên cứu hồ sơ trong thời gian ngắn.

Từ thực tiễn đó, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã kiến nghị sửa đổi quy định. Kiến nghị được gửi đến Tòa án nhân dân tối cao. Mục tiêu là bảo đảm chất lượng nghiên cứu hồ sơ trước phiên tòa.

2. Thời hạn kháng nghị phúc thẩm đối với bản án, quyết định dân sự

Về thời hạn kháng nghị phúc thẩm, Điều 280 BLTTDS có quy định cụ thể. Quy định này tương đồng với pháp luật tố tụng khác. Cụ thể là Luật Tố tụng hành chính và Bộ luật Tố tụng hình sự.

Qua tổng kết công tác kiểm sát dân sự, chưa ghi nhận vi phạm về thời hạn kháng nghị. Đây là thông tin do Viện kiểm sát nhân dân tối cao cung cấp. Thực tiễn cho thấy quy định này cơ bản phù hợp.

Kiểm sát viên thường nghiên cứu hồ sơ ngay từ giai đoạn sơ thẩm. Việc kiểm sát bản án cũng được thực hiện thường xuyên. Nhờ đó, quyền kháng nghị phúc thẩm được bảo đảm đúng hạn.

3. Đánh giá chung

Thực tiễn cho thấy bất cập chủ yếu nằm ở thời hạn nghiên cứu hồ sơ. Đây là giai đoạn quan trọng trước khi tham gia phiên tòa. Trong khi đó, thời hạn kháng nghị phúc thẩm vẫn được tuân thủ nghiêm túc.

Việc nghiên cứu sửa đổi BLTTDS theo hướng linh hoạt hơn là cần thiết. Sự điều chỉnh này phù hợp với các vụ án phức tạp. Qua đó, hiệu quả hoạt động tố tụng dân sự sẽ được nâng cao.