QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN ĐỐI VỚI HOA LỢI, LỢI TỨC THEO BỘ LUẬT DÂN SỰ 2015

Hoa lợi, lợi tức là lợi ích phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng và khai thác tài sản, có ý nghĩa quan trọng trong các quan hệ dân sự. Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định cụ thể về quyền đối với hoa lợi, lợi tức nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể.

1. Hoa lợi, lợi tức là gì?

Theo quy định tại Điều 109 Bộ luật Dân sự 2015, hoa lợi và lợi tức được hiểu như sau:

Hoa lợi là sản vật tự nhiên mà tài sản mang lại.
Lợi tức là khoản lợi thu được từ việc khai thác tài sản.

Ví dụ:

Trái cây thu hoạch từ cây trồng là hoa lợi;
Tiền cho thuê nhà, tiền lãi từ việc cho vay tài sản là lợi tức.

Việc phân biệt rõ hoa lợi và lợi tức có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định quyền sở hữu, quyền hưởng lợi và nghĩa vụ hoàn trả trong các quan hệ dân sự.

2. Quyền sở hữu đối với hoa lợi, lợi tức

Theo Điều 224 Bộ luật Dân sự 2015 thì : Chủ sở hữu hoặc người sử dụng tài sản có quyền sở hữu đối với hoa lợi, lợi tức do tài sản mang lại kể từ thời điểm thu được, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

Quy định này nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của chủ thể đang quản lý, sử dụng tài sản hợp pháp, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc phân chia lợi ích phát sinh từ tài sản.

3. Quyền đối với hoa lợi, lợi tức trong các giao dịch dân sự
3.1. Trong giao dịch cầm cố tài sản

Theo khoản 3 Điều 313, khoản 3 Điều 314, Điều 316 Bộ luật Dân sự 2015 thì trong giao dịch cầm cố tài sản:

Hoa lợi và lợi tức phát sinh từ tài sản cầm cố thuộc về bên cầm cố.
Trường hợp có thỏa thuận , bên nhận cầm cố được cho thuê, cho mượn, khai thác công dụng tài sản cầm cố và hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản cầm cố đó.

3.2. Trong giao dịch thế chấp tài sản

Theo khoản 1 Điều 321 Bộ luật Dân sự 2015:

Bên thế chấp được khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản thế chấp. Tuy nhiên, việc khai thác tài sản không được làm giảm giá trị tài sản thế chấp.
Trường hợp hoa lợi, lợi tức cũng là tài sản thế chấp thì thực hiện theo thỏa thuận của các bên.

3.3. Trong giao dịch cầm giữ tài sản

Theo khoản 3 Điều 348 Bộ luật Dân sự 2015:

Bên cầm giữ tài sản chỉ được hưởng hoa lợi, lợi tức nếu có sự đồng ý của bên có nghĩa vụ.
Trường hợp không có thỏa thuận, hoa lợi và lợi tức vẫn thuộc quyền của chủ sở hữu tài sản.

3.4. Trong trường hợp bảo lưu quyền sở hữu

Theo khoản 1 Điều 333 Bộ luật Dân sự 2015: Bên mua tài sản được quyền sử dụng tài sản và hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản trong thời hạn bảo lưu quyền sở hữu có hiệu lực, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Nghĩa vụ hoàn trả hoa lợi, lợi tức

Theo Điều 581 Bộ luật Dân sự 2015, người chiếm hữu, người được lợi về tài sản mà không có căn cứ pháp luật phải thực hiện nghĩa vụ hoàn trả, cụ thể:

Trường hợp không ngay tình, người hưởng hoa lợi, lợi tức phải hoàn trả toàn bộ hoa lợi, lợi tức kể từ thời điểm chiếm hữu, sử dụng tài sản, được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật.
Trường hợp ngay tình, người hưởng hoa lợi, lợi tức chỉ phải hoàn trả kể từ thời điểm người đó biết hoặc phải biết việc chiếm hữu, sử dụng tài sản, được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật pháp luật.

Quy định này nhằm bảo đảm sự công bằng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu tài sản.

Lưu ý: Trường hợp không phải hoàn trả hoa lợi, lợi tức

Theo Điều 236 Bộ luật Dân sự 2015, người chiếm hữu, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình, liên tục, công khai trong thời hạn:

10 năm đối với động sản;
30 năm đối với bất động sản.

thì trở thành chủ sở hữu tài sản đó kể từ thời điểm bắt đầu chiếm hữu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

5. Quyền hưởng hoa lợi, lợi tức của người hưởng dụng

Theo Điều 264 Bộ luật Dân sự 2015:

Người hưởng dụng có quyền sở hữu đối với hoa lợi, lợi tức thu được từ tài sản là đối tượng của quyền hưởng dụng trong thời gian quyền này có hiệu lực.
Trường hợp quyền hưởng dụng chấm dứt mà chưa đến kỳ hạn thu hoa lợi, lợi tức thì khi đến kỳ hạn thu hoa lợi, lợi tức, người hưởng dụng được hưởng giá trị của hoa lợi, lợi tức thu được tương ứng với thời gian người đó được quyền hưởng dụng.

6. Hoa lợi, lợi tức trong quan hệ thừa kế

Theo Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế tài sản được hưởng hoa lợi, lợi tức phát sinh từ di sản kể từ thời điểm mở thừa kế cho đến khi di sản được phân chia, trừ trường hợp pháp luật hoặc di chúc có quy định khác.

Trường hợp di sản bị tiêu hủy, hư hỏng do lỗi của người khác thì người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Việc hiểu đúng và áp dụng chính xác các quy định này giúp các bên bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình giao dịch và khai thác tài sản.

———————————————————————————————————————————————————————————–

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: